verklaring van erfrecht

Wanneer iemand is overleden, worden de nabestaanden geconfronteerd met de noodzaak veel te moeten regelen. Om te beginnen is dat natuurlijk de uitvaart; meestal zijn het de partner, kinderen, dan wel andere naaste familieleden van de overledene, die hierover regelingen treffen met de begrafenisondernemer.

zakelijke kant overlijden
Maar het zijn niet alleen deze persoonlijke aspecten, waarover de nabestaanden zich moeten buigen. Vrij snel daarna krijgen zij te maken met de zakelijke kant van het overlijden, vooral wanneer het gaat om de langstlevende ouder of een alleenstaande. Abonnementen moeten worden opgezegd, evenals de huur van het huis; of, als het een eigen woning is de verkoop daarvan. Ontruiming ervan is  op enig moment- ook aan de orde. Maar ook: er zullen nog betalingen te doen zijn, en dat terwijl de bankrekeningen van de overledene geblokkeerd worden, zodra de bank van het overlijden in kennis is gesteld. Dit geldt (in principe) niet, wanneer het om een zogenaamde “en/of-rekening” gaat;  zo’n rekening staat op naam van de overledene en/of iemand anders (meestal de partner, maar het kan ook één van de kinderen zijn).

hoe kom je aan het geld?
Om weer over het geld op een geblokkeerde rekening te kunnen beschikken, moet een verklaring van erfrecht worden opgemaakt. In een dergelijke verklaring, die door een notaris wordt opgemaakt, staat vermeld: wie is overleden en op welke datum, of er een testament is gemaakt en wie er -op grond van de wet of een testament- erfgenamen zijn.

naar de notaris
Voor een verklaring van erfrecht moeten de erfgenamen dus naar een notaris; het is gebruikelijk daarvoor een afspraak te maken. De duur van een dergelijk gesprek is, in het algemeen, al gauw ten minste een half uur. Voor deze bespreking heeft u in ieder geval nodig: het bewijs van overlijden (dit wordt afgegeven door de gemeente, meestal zorgt  de begrafenisondernemer ervoor dat u dit krijgt) en een geldig legitimatiebewijs van uzelf. Indien de overledene getrouwd is (geweest), is het ook handig om diens trouwboekje mee te nemen. Mocht u weten, dat er door de overledene een testament is gemaakt, vermeldt u dit dan; heeft u, tussen diens bezittingen, een testament gevonden, dan is het goed ook dat mee te nemen.

controle en informatie opvragen
De notaris doet inzage bij de afdeling Burgerzaken van de gemeente. Zo worden de gegevens van de overledene en de erfgenamen opgevraagd en gecontroleerd. Altijd wordt bij het Centraal Testamenten Register informatie gevraagd om te weten te komen of de overledene een testament heeft gemaakt en, als dat zo is, welk testament van kracht is, wanneer er meer dan één testament is.

wijzen van aanvaarding/verwerping
Erfgenamen moeten aangeven of en op welke wijze zij de nalatenschap aanvaarden. Aanvaarding van een nalatenschap kan ”zuiver” geschieden of ”onder het voorrecht van boedelbeschrijving” (de zogenaamde beneficiaire aanvaarding). wie een nalatenschap aanvaardt, treedt onherroepelijk op als erfopvolger.
In geval van zuivere aanvaarding gaan niet alleen de bezittingen van de overledene over op de erfgenamen, maar worden zij ook aansprakelijk voor alle (eventuele) schulden.
Door zuivere aanvaarding staan de erfgenamen ook met hun eigen vermogen in voor de betaling van de schulden van de nalatenschap.
In geval van onzekerheid over de samenstelling van de nalatenschap, is het raadzaam dat erfgenamen de nalatenschap beneficiair aanvaarden. Deze wijze van aanvaarden heeft tot gevolg dat erfgenamen niet verplicht zijn schulden van de nalatenschap uit hun eigen vermogen te voldoen.
Erfgenamen hebben tenslotte ook nog de keuze om een nalatenschap te verwerpen. Men wordt dan met terugwerkende kracht geacht geen erfgenaam te zijn (geweest). Door te verwerpen is men niet meer aansprakelijk voor de schulden van de overledene, maar men heeft uiteraard ook geen recht meer op de bezittingen.
Een verklaring van zuivere aanvaarding wordt door de notaris opgemaakt. De keuze voor beneficiaire aanvaarding of verwerping geschiedt door het afleggen van een daartoe strekkende verklaring ter griffie van de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene. De rechtbank zal hiervoor griffierecht in rekening brengen.

machtigen erfgenaam
Het gebeurt nogal eens, dat de erfgenamen er de voorkeur aan geven, dat één van hen (of eventueel iemand anders) de zaken regelt. Zij moeten dan ieder een volmacht tekenen, waarmee zij aan die persoon de bevoegdheid geven om de nalatenschap af te wikkelen. Deze volmacht wordt boedelvolmacht genoemd. De notaris stelt de machtiging(en) op en stuurt ze ter ondertekening naar de betreffende erfgenamen. Uiteraard is degene, die op basis van dergelijke volmachten alles afwikkelt, wél verantwoording verschuldigd aan de (andere) erfgenamen.
De ondertekening van een (boedel)volmacht moet op een notariskantoor gebeuren; daar wordt de handtekening “gelegaliseerd”, zodat de notaris, die de verklaring van erfrecht opmaakt, zeker weet dat de juiste persoon de handtekening heeft geplaatst.

opmaken verklaring van erfrecht
Na ontvangst van de inlichtingen van het Testamentenregister de gemeente, de hiervoor genoemde verklaringen, en als daarvoor gekozen is de boedelvolmacht(en), kan de notaris de verklaring van erfrecht opmaken en het aantal benodigde afschriften daarvan toesturen aan de erfgenamen of aan diegene, die gemachtigd is de zaken te regelen. Hierin wordt, zoals eerder al genoemd, aangegeven wie de erfgenamen zijn en of er iemand gemachtigd is.

afwikkelen nalatenschap
Door de verklaring van erfrecht weet degene, aan wie het stuk wordt overhandigd, wie recht hebben op de nalatenschap en wie de zaken moet regelen. Langs deze weg kunnen de erfgenamen of kan de gemachtigde bij bijvoorbeeld de bank de rekeningen van de overledene laten deblokkeren, over het saldo daarvan beschikken en ze desgewenst opheffen. Als het gaat om een en/of-rekening is de verklaring van erfrecht weliswaar niet nodig om er over te kunnen beschikken, maar meestal wel om de tenaamstelling te kunnen wijzigen. Ook een verzekeringsmaatschappij of de belastingdienst kunnen om een verklaring van erfrecht vragen.