Verrassing bij huwelijks- voorwaarden

Na een huwelijk van zo’n 20 jaar is voor Heleen de maat vol; opnieuw is Marcel zijn belofte om minder te gaan drinken en hulp te zoeken niet nagekomen. Het zien van de foto van drie jaar geleden, bij het 15-jarige bestaan van het bedrijf van Marcel, gaf de doorslag. Duidelijk is zichtbaar, dat hij een glas teveel op heeft en Heleen herinnert zich hun gesprekken in de weken daarna.

aanvraag echtscheiding
In die gesprekken hebben zij niet alleen over het drankgebruik van Marcel gesproken, maar ook over al die -grotere en kleinere- dingen, die hun relatie steeds moeilijker hebben gemaakt. Ze kan het niet meer opbrengen hem weer een keer te horen beloven, dat het écht anders zal worden en vraagt ze echtscheiding aan.
Voor Marcel komt de aanvraag, ondanks de voorgeschiedenis, tóch onverwacht.
 
huwelijksvoorwaarden
Door de voortdurende drukte in zijn bedrijf, vooral nu er net twee grote, buitenlandse orders zijn binnengekomen, heeft hij niet veel tijd om na te denken over wat hem te wachten staat. Maar hij is ervan overtuigd, dat de gevolgen van de scheiding, in financieel opzicht, wel mee zullen vallen. “Ze hebben voor hun trouwen immers huwelijksvoorwaarden gemaakt?”, zo denkt hij.
Tot hij in de loop van de procedure voor de rechter staat.

verrekenbeding
Vol verbazing kijkt Marcel de rechter aan: “Wat bedoelt-ie met de jaarlijkse verrekeningen. Heleen en hij hebben het toch zo geregeld, dat alles wat van haar is, van haar blijft, en wat van hem is, alleen aan hem toekomt?”. Hij begrijpt er niets van. De rechter legt het hem uit:
in hun huwelijksvoorwaarden is een zogeheten periodiek verrekenbeding opgenomen. Een dergelijke bepaling houdt in, dat je met elkaar afspreekt elk jaar ieders inkomen -in dát jaar- te verrekenen.

inhoud van de regeling
Bij toepassing van het jaarlijkse verrekenbeding reken je uit wat ieder, nadat alle (huishoudelijke) kosten zijn betaald, aan inkomen heeft overgehouden. Dat wordt vervolgens half-half verdeeld en aan elkaar uitgekeerd. Het gaat hierbij niet alleen om de inkomsten uit arbeid (in loondienst of als zelfstandige). Onderdeel van de verrekening zijn, onder meer, ook: inkomsten, die niet zijn opgemaakt (bijvoorbeeld wat je in het jaar gespaard hebt), rente op spaarrekeningen en beleggingsresultaten. En: wanneer één van beide echtgenoten een eigen bedrijf heeft, kan het verrekenbeding óók gelden voor zaken als de niet-uitgekeerde winst uit de onderneming.

gevolg als er niet verrekend is
Als je gedurende (een deel van) je huwelijk niet verrekend hebt en je gaat scheiden, dan gelden een aantal wettelijke bepalingen; die kunnen overigens in de huwelijksvoorwaarden wel terzijde worden gesteld. Ingeval de huwelijksvoorwaarden van vóór de invoeringsdatum van deze bepalingen, te weten 1 september 2002, zijn, zal in het algemeen geconstateerd moeten worden, dat de wet het laatste woord heeft. Dat kán betekenen, dat alle, hierboven aangeduide, zaken alsnog in de verrekening betrokken moeten worden.

eind goed, al (het) goed?
De rechter heeft beslist, dat Marcel en Heleen met terugwerkende kracht de jaarlijkse verrekeningen moeten uitvoeren. Ofwel: Marcel moet de winst op zijn beleggingen delen en daarnaast ook de helft van de winsten van zijn bedrijf aan zijn ex-echtgenote afstaan. Overigens had het (nog) slechter voor hem af kunnen lopen, wanneer de echtscheiding na september 2002 zou hebben plaatsgevonden. Onder de nieuwe wettelijke regeling zou, afhankelijk van de omstandigheden, mogelijk zelfs de totale waarde van het bedrijf onder de werking van het verrekenbeding getrokken zijn.
Dit alles kán op het eerste gezicht onredelijk lijken, maar is dat ook zo, als Heleen steeds heeft meegewerkt in het bedrijf, zonder daarvoor betaald te zijn?

omgaan met het verrekenbeding
Om verrassingen als deze te voorkomen, is het verstandig tevoren al goed na te denken over zowel de redenen voor-, als de inhoud van de huwelijksvoorwaarden. Daarbij hoort eveneens het op een goede manier omgaan met de belangen van beide partners op alle momenten: ten tijde van het huwelijk, gedurende de relatie én wanneer het huwelijk eindigt.
Afhankelijk van de concrete situatie kun je
-bijvoorbeeld- samen afspreken, dat het verrekenbeding wordt uitgevoerd door het aanhouden van een gezamenlijke spaarrekening; alles wat daarop wordt gestort, behoort tot het uitvoeren van de verrekening. Dat bespaart veel administratieve rompslomp, maar kan zich, bij zakelijke risico’s, ook tegen je keren.
Voorts kan het zo zijn, dat het wél heel zinvol is, het administratieve “gedoe” voor lief te nemen; er kan immers als er winst gemaakt wordt in het bedrijf, via de verrekening, vermogen buiten de risicosfeer gebracht worden.

huwelijksvoorwaarden = maatwerk
Omdat er veel verschillende redenen zijn voor het maken van huwelijksvoorwaarden, telkens afhankelijk van de concrete omstandigheden van de beide (aanstaande) echtgenoten, is het niet mogelijk in dit korte bestek algemene richtlijnen te geven over de inhoud van zo’n regeling. In een persoonlijk gesprek op een notariskantoor kunnen wensen én de mogelijkheden (of onmogelijkheden) aan de orde komen.